Luật chơi cờ tướng cơ bản
Cờ tướng là môn cờ quen thuộc ở Việt Nam và Trung Quốc. Mục tiêu giống cờ vua là bắt Tướng đối phương, nhưng bàn cờ, quân cờ và vài luật riêng thì khác hẳn. Trang này gom đủ những gì bạn cần để chơi ván đầu tiên.
Bàn cờ và quân cờ
Bàn cờ có 9 đường dọc và 10 đường ngang. Quân đứng trên giao điểm chứ không đứng trong ô, nên có 90 điểm để đi. Ở giữa là sông, chia bàn cờ thành hai nửa. Trước mặt Tướng mỗi bên có một ô vuông 3 x 3 vẽ chéo chữ X, gọi là cung.
Mỗi bên có 16 quân: 1 Tướng, 2 Sĩ, 2 Tượng, 2 Mã, 2 Xe, 2 Pháo và 5 Tốt. Đỏ đi trước, rồi hai bên luân phiên. Đến lượt là phải đi, không được bỏ lượt.
Mục tiêu: chiếu bí
Khi một quân đang nhắm vào Tướng đối phương, ta gọi là chiếu. Bên bị chiếu phải xử lý ngay: cho Tướng chạy, ăn quân đang chiếu, hoặc đưa quân ra chắn. Không làm được cả ba thì bị chiếu bí, ván cờ kết thúc.
Bạn không bao giờ được đi một nước khiến Tướng của mình bị chiếu. Trên thực tế, trước khi đi bạn phải liếc qua các Xe, Pháo, Mã của đối phương đang ở gần cung.
Hết nước đi là thua
Đây là điểm khác lớn đầu tiên so với cờ vua. Đến lượt bạn mà không còn nước đi hợp lệ nào thì bạn thua, dù Tướng không bị chiếu. Ở tàn cuộc, dồn Tướng đối phương vào góc cho hết đường đi là một cách thắng rất bình thường.
Lộ mặt Tướng
Hai Tướng không bao giờ được đối mặt nhau trên cùng một cột mà không có quân nào ở giữa. Nếu bạn di chuyển quân cuối cùng đang chắn giữa hai Tướng, nước đó là phạm luật. Dân cờ hay gọi vui là Tướng "bay" qua ăn Tướng kia.
Người mới thấy luật này là một sự ràng buộc. Người chơi giỏi dùng nó làm vũ khí: ở tàn cuộc, Tướng của bạn có thể khống chế hẳn một cột, và một nước Xe chiếu có thể thành chiếu bí vì Tướng đối phương không dám bước sang cột đang trống.
Sông và cung
Sông giới hạn hai loại quân. Tượng không bao giờ được qua sông, nên chỉ làm nhiệm vụ phòng thủ. Tốt sau khi qua sông được thêm nước đi ngang. Các quân còn lại qua sông thoải mái.
Cung là nơi ở của Tướng và hai Sĩ, cả ba không được bước ra ngoài. Vì vậy một cung còn đủ hai Sĩ rất khó phá, và mất một Sĩ từ sớm là một điểm yếu thật sự.
Hoà, chiếu mãi và đuổi mãi
Ván cờ hoà khi hai bên đồng ý, khi không bên nào còn đủ quân để chiếu bí, hoặc khi một thế cờ lặp đi lặp lại mà không bên nào đang tấn công.
Lặp lại nước đi không phải lúc nào cũng được phép. Chiếu liên tục không dứt (chiếu mãi) bị cấm: bên đang chiếu phải đổi nước, không đổi thì xử thua. Đuổi bắt mãi một quân không được bảo vệ cũng bị cấm theo luật châu Á. Bên không tấn công mới là bên được quyền lặp lại.
Đọc một nước đi
Nước đi ghi bằng tên quân, số cột, hướng đi và một con số. Cột đếm từ bên phải của mỗi người, từ 1 đến 9. "Pháo 2 bình 5" là Pháo ở cột 2 đi ngang sang cột 5. "Mã 8 tiến 7" là Mã ở cột 8 nhảy lên và đáp xuống cột 7. "Xe 1 thoái 2" là Xe ở cột 1 lùi hai điểm. Nắm được cách ghi này là bạn đọc được mọi biên bản ván cờ.
Câu hỏi thường gặp
Tướng có được ăn quân không?
Có, như mọi quân khác, nhưng chỉ trong phạm vi một bước ở trong cung. Luật lộ mặt Tướng không cho Tướng ăn từ xa, nó chỉ cấm hai Tướng đối mặt nhau trên cột trống.
Tốt đi tới hàng cuối có được phong cấp không?
Không. Tốt ở hàng cuối chỉ còn đi ngang được. Nó không bao giờ biến thành quân khác, nên đừng vội đẩy Tốt tới tận đáy.
Cờ tướng khác cờ vua ở đâu?
Quân đứng trên giao điểm, Tướng bị nhốt trong cung, Tượng không qua sông, Pháo ăn quân bằng cách nhảy qua một quân, và hết nước đi là thua chứ không hoà.
Bài liên quan
- Cách đi từng quân cờ tướng
Cách đi và cách ăn quân của từng quân cờ tướng, kèm luật cản chân Mã, mắt Tượng, ngòi của Pháo, Tốt qua sông và giá trị từng quân để đổi quân cho đúng.
- 12 mẹo chơi cờ tướng cho người mới
Lời khuyên thiết thực cho người mới chơi cờ tướng: ra quân nào trước, dùng Tốt thế nào, khi nào nên đổi quân, cách dùng Pháo và Mã, các tàn cuộc phải biết, và cách luyện tập.