Cách đi từng quân cờ tướng
Bảy loại quân, bảy cách đi. Hai quân Mã và Tượng có thể bị quân đứng cạnh cản lại, còn Pháo ăn quân theo kiểu không môn cờ nào khác có. Trang này đi lần lượt từ quân yếu nhất tới quân mạnh nhất, kèm điều quan trọng nhất cần nhớ về mỗi quân. Trên ChessZing, bạn bấm vào quân bất kỳ trong mục Học chơi là thấy ngay nó đi được những đâu.
Tướng (帥 / 將)
Đi một bước theo đường thẳng, không đi chéo, và không bao giờ ra khỏi cung. Đây là quân bạn phải bảo vệ, và là quân duy nhất mất đi là hết ván. Hãy giữ Tướng ở đáy cung càng lâu càng tốt; Tướng mà phải bước lên thường là Tướng đang gặp nguy.
Nhớ luật lộ mặt Tướng: hai Tướng không được đối mặt nhau trên cột trống. Tướng của bạn khống chế cột đó như một quân Xe.
Sĩ (仕 / 士)
Đi chéo một bước và chỉ trong cung, nên cả đời chỉ ghé được năm điểm. Hai Sĩ là tấm chắn của Tướng trước Xe và Pháo. Mỗi Sĩ chỉ đáng khoảng hai Tốt, nhưng mất một Sĩ thường trả giá về sau, vì Xe đối phương có thể chui vào cung.
Tượng (相 / 象)
Đi chéo đúng hai bước, như một chữ X nhỏ, và không bao giờ qua sông. Nếu điểm giữa chữ X đó có quân, bất kể của bên nào, thì nước đi bị cản; dân cờ gọi là "bịt mắt Tượng". Với bảy điểm có thể đứng ở nửa sân nhà, Tượng là quân phòng thủ che cho Sĩ và bờ sông.
Mã (傌 / 馬)
Đi một bước thẳng rồi một bước chéo ra ngoài, kết thúc ở điểm cách hai bước theo một hướng và một bước theo hướng kia, giống Mã trong cờ vua. Khác ở chỗ Mã cờ tướng bị cản được: nếu điểm ngay sát Mã, theo hướng nó muốn đi, có quân đứng thì nước đó không hợp lệ. Gọi là "cản chân Mã". Trước mỗi nước Mã, nhìn điểm bên cạnh trước.
Mã chậm ở khai cuộc vì bàn cờ còn đông, và mạnh ở tàn cuộc khi có chỗ chạy. Mã đáng khoảng bốn Tốt.
Xe (俥 / 車)
Đi bao nhiêu bước cũng được theo đường thẳng, tiến, lùi hay ngang, và ăn quân địch đầu tiên trên đường đi. Đây là quân mạnh nhất, đáng khoảng chín Tốt, tức gần bằng hai Mã hoặc hai Pháo. Hãy đưa cả hai Xe ra sớm; Xe còn nằm trong góc ở nước 15 là lãng phí lớn.
Pháo (炮 / 砲)
Đi y hệt Xe, nhưng ăn quân theo cách khác: phải nhảy qua đúng một quân, của bên nào cũng được, rồi đáp xuống quân địch phía sau. Quân ở giữa gọi là ngòi. Pháo không ăn được quân đứng sát nó, và không nhảy qua hai quân.
Ở khai cuộc, ngòi nhiều, Pháo rất đáng sợ; nước đầu Pháo 2 bình 5 đe doạ ngay Tốt giữa. Ở tàn cuộc, quân còn ít, Pháo thường phải dựa vào Sĩ nhà làm ngòi mới làm được gì. Pháo đáng khoảng bốn Tốt rưỡi, nhỉnh hơn Mã một chút khi bàn cờ còn đông.
Tốt (兵 / 卒)
Tiến thẳng một bước và ăn quân cũng theo hướng đó. Qua sông rồi thì được đi ngang thêm một bước. Tốt không bao giờ lùi và không bao giờ phong cấp. Tới hàng cuối, nó chỉ còn đi trái hoặc phải.
Trước khi qua sông, Tốt đáng một điểm; qua sông rồi đáng khoảng hai, vì nó bắt đầu quấy rối được cung. Tốt cột 3 và cột 7 thường được đẩy sớm để mở đường cho Mã.
Giá trị quân nhìn nhanh
Xe 9, Pháo 4,5, Mã 4, Sĩ 2, Tượng 2, Tốt 1 (qua sông 2). Các con số này để tham khảo khi đổi quân, không phải luật: một con Mã có đường chạy ở tàn cuộc có thể giá trị hơn Pháo, còn Sĩ gần như vô giá trị khi đối phương không còn Xe.
Câu hỏi thường gặp
Mã có nhảy qua quân khác được như cờ vua không?
Không. Nếu điểm ngay cạnh Mã, theo hướng nó muốn đi, có quân đứng thì nước đó bị cản. Đây là lỗi người mới mắc nhiều nhất.
Pháo có ăn được Pháo không?
Được, miễn là giữa hai Pháo có đúng một quân. Hai Pháo cùng cột với một ngòi ở giữa là một đòn chiến thuật kinh điển.
Tốt qua sông có biến thành quân khác không?
Không. Nó vẫn là Tốt và chỉ có thêm một khả năng: đi ngang. Vẫn không được lùi.
Bài liên quan
- Luật chơi cờ tướng cơ bản
Luật cờ tướng đầy đủ cho người mới: bàn cờ, sông và cung, chiếu tướng và chiếu bí, lộ mặt tướng, hết nước đi là thua, luật hoà và chiếu mãi. Có ví dụ cụ thể.
- Khai cuộc cờ tướng: nên đi gì trong mười nước đầu
Ba nguyên tắc khai cuộc cờ tướng và năm khai cuộc người mới cần biết: Pháo đầu, Mã bình phong, Thuận Pháo và Nghịch Pháo, Tiên nhân chỉ lộ, Phi Tượng cục. Kèm các lỗi hay gặp.